Docentcompetenties

Raamwerk docentcompetenties

Raamwerk docentcompetenties onderwijs met ict

Raamwerk docentcompetenties onderwijs met ict

Het Raamwerk docentcompetenties onderwijs met ict voor het hoger onderwijs van iXperium beschrijft de relevante docentcompetenties bij het vormgeven van onderwijs dat maatwerk en flexibilisering mogelijk maakt met behulp van ict en dat aansluit bij de steeds veranderende samenleving. Dit raamwerk is verder uitgewerkt in gedragsindicatoren voor docenten. Dit is ook het competentieraamwerk waarvan de competenties op masterniveau gebruikt worden binnen de HAN Master Ontwerpen Van Eigentijds Leren .

Competenties specifiek voor AI

Deze competenties en gedragsindicatoren die voor ict of digitale hulpmiddelen zijn geformuleerd, zijn ook toepasbaar voor AI in het onderwijs. Een docent die AI-geletterd is:

  • begrijpt wat AI is en hoe het werkt op een niveau dat past bij het vak en de context,
  • kan kritisch beoordelen welke AI-tools bruikbaar zijn voor onderwijs en welke niet,
  • denkt na over ethische en maatschappelijke implicaties van AI in de lespraktijk,
  • kan studenten begeleiden bij het verantwoord en effectief inzetten van AI
  • blijft zich professioneel ontwikkelen naarmate de technologie evolueert.
TipWeet je nog niet waar te beginnen?

Op de pagina experimenteren en professionaliseren vind je bronnen om je als docent verder te ontwikkelen op het gebied van AI.

Andere AI-geletterdheid raamwerken

Er zijn verschillende raamwerken voor AI-geletterdheid van docenten ontwikkeld. Hieronder een aantal andere voorbeelden:

Welke het beste is? Dat is deels een keuze op basis van welke uitgangspunten je belangrijk vindt. Voor een Masterdocent is het iets om binnen de eigen onderwijsorganisatie aan te kaarten en samen met de leidinggevenden te bespreken. Ook voor docenten is de DigComp 3.0 relevant, hoewel die niet specifiek op docenten gericht is. Meer daarover kun je lezen bij het onderdeel over competenties van studenten

Het gesprek aangaan met collega’s

Een raamwerk of theorie begrijpen is slechts de eerste stap. Uit de praktijk van MOVEL’ers blijkt dat het meenemen van (soms sceptische of terughoudende) collega’s in schoolontwikkeling rondom AI vaak de échte uitdaging is. Hoe ga je als docent of pionier effectief het ingewikkelde gesprek over waarden, ethiek en technologie aan zonder in een welles-nietes discussie te belanden?

Daarvoor bestaan speciale “praatstukken” (boundary objects) die helpen om het gesprek constructief te structureren, weg van de pure angst of hype:

  • The Tarot Cards of Tech — Een sterk visueel hulpmiddel (regelmatig ingezet door o.a. NOLAI). Het dwingt docententeams speels na te denken over de onbedoelde gevolgen (unintended consequences) van nieuwe tech door middel van prikkelende speelkaarten (bijv. “Wat als onze AI-tool een schandaal veroorzaakt?”). Dit werkt uitstekend om ethiek tastbaar en open bespreekbaar te maken in een teamvergadering.
  • Kennisnet: Het Ethiekkompas — Kennisnet biedt specifieke gespreksleidraden voor een waardendialoog. Dit helpt scholen om de discussie open te breken vanuit de gezamenlijke, menselijke waarden (zoals autonomie en rechtvaardigheid) in plaats van vanuit het AI-product zelf. Zie ook de andere voorbeelden op de Kennisnet-pagina binnen deze module.
  • Kennisnet Wegwijzer AI — Een praktische, visuele wegwijzer uit de ‘Handreiking AI in het onderwijs’ om als team of directie het beleidsgesprek te voeren over de adoptie (van afwachtend tot vooruitstrevend) binnen de school.
  • Praatplaten voor beleid — Visuele overzichten werken erg goed. Gebruik bijvoorbeeld de Edu-AI Beleid Praatplaten of de ontwikkeldocumenten/praatplaten vanuit het project GAIO (Learning Hub Friesland). Zij hebben bijvoorbeeld deze gids voor schoolleiders of docenten. Dit maakt theoretisch beleid direct tastbaar.
  • SURF: AI Ethiek Volwassenheidsmodel — Een model gericht op het MBO en Hoger Onderwijs om binnen je instelling samen verantwoord AI-gebruik bespreekbaar te maken en te positioneren. Zie tevens het bijbehorende reflectierapport uit hun pilots.

Door in te zetten op dergelijke hulpmiddelen verleg je de discussie van de defensieve vraag “Moeten we ChatGPT wel of niet blokkeren?” naar de veel constructievere ontwerpvraag: “Met welke gedeelde waarden willen wij als docententeam deze nieuwe technologie gaan begeleiden?”.

Vibecoding

Vibecoding heeft een eigen pagina binnen deze module. Je kunt daar lezen dat het gezien wordt als iets wat onderderdeel is van de AI-geletterdheid van docenten (kwadrant linksonder) maar dan vooral in relatie tot het kwadrant linksboven als het gaat om het ontwerpen, uitvoeren en evalueren van onderwijs met AI.

Terug naar boven